Hoe ruim je een olievlek op in de haven?

Olie hoort niet in het water. Toch gebeurt het soms. Dan schakelen Port of Antwerp-Bruges en Brabo Cleaning Company meteen een versnelling hoger. Ze beperken de schade en ruimen de vervuiling op, dag en nacht, zeven dagen op zeven.

Thuishaven

Van melding tot actie

Elke opruimactie start met een melding. Schepen die een olievlek zien of veroorzaken, moeten dit onmiddellijk melden aan de port authority supervisor. Die dienst is 24/7 het eerste aanspreekpunt voor incidenten in de haven. Zodra de melding binnenkomt, stuurt de port authority supervisor een team port authority officers ter plaatse.

Op het terrein beoordelen de officers de situatie: de omvang van de olievlek, de ernst en de herkomst. Omdat olievlekken vanaf de grond soms moeilijk zichtbaar zijn, zetten ze indien nodig drones in om luchtbeelden te maken die een veel duidelijker en vollediger overzicht bieden.

Bij elke vervuiling waarvan de oorsprong niet meteen duidelijk is, nemen de officers stalen. Daarmee kunnen ze later laten bepalen welke olie het is en vanwaar ze komt.

Gespecialiseerde dienstverlener in actie

Wanneer officers zien dat het geen dunne ‘schijn’ is die vanzelf verdampt, maar een vlek die zich kan verspreiden of aan schepen kan hechten, schakelt Port of Antwerp-Bruges een gespecialiseerde dienstverlener in.

Vandaag is dat Brabo Cleaning Company, die via een raamovereenkomst instaat voor oliebestrijding op het water in het havengebied. Binnen drie kwartier staan hun teams paraat met bestrijdingsvaartuigen, die speciaal ontworpen zijn voor oliebestrijding, en gespecialiseerd materiaal, zoals een vanop afstand bestuurbare robot die met stoom scheepsrompen kan reinigen.

Indammen, verwijderen, reinigen

“Eerst plaatsen we een oliekeerscherm,” zegt Bruno, Oil Spill Coordinator bij Brabo Cleaning Company. “Zo houden we de olie binnen een duidelijk gebied. Daarna bepalen we hoe we de vervuiling het best verwijderen en welke oppervlakken we moeten reinigen.”

Daarna volgt het verwijderen van de olie.

Skimmers scheiden olie van water, zodat er nauwelijks water in het afvalmengsel terechtkomt.
Absorberende materialen nemen de laatste resten op en worden nadien als afval afgevoerd.

Het reinigen van vervuilde oppervlakken gebeurt meestal met hoge druk en hoge temperatuur. Bij hardnekkige vervuiling gebruiken ze specifieke reinigingsmiddelen, altijd onder strikt toezicht.

Dispersiemiddelen (chemische producten die olie in kleine druppeltjes verdelen) zijn verboden. Ze verbergen de vervuiling, maar lossen het probleem niet op en veroorzaken extra milieuschade.

Impact op de havenwerking

In de buurt van een sluis of getijdedok is een olievervuiling extra kritisch. Daar kan olie zich vasthechten over de volledige hoogte van de infrastructuur, wat de reinigings- en opruimwerken aanzienlijk complexer maakt. Ook natuurgebieden krijgen altijd bijzondere aandacht, om ecologische schade te vermijden.

Daarom wordt een getroffen zone onmiddellijk afgebakend en indien nodig afgesloten voor scheepvaart. Ligplaatsen blijven gesloten tot ze volledig gereinigd zijn. Bevuilde schepen mogen pas vertrekken wanneer ze schoon zijn. De opvolging gebeurt door port authority officers en supervisors, in nauwe samenwerking met collega’s van de nautische operaties.

Wist je dat…

Olie-incidenten goed zijn voor meer dan de helft van alle milieumeldingen in het Antwerpse havengebied? De meeste zijn klein en snel opgelost, maar grotere incidenten komen gemiddeld eens om de vijf jaar voor.

Wie betaalt de schoonmaak?

Het opruimen van een olievlek kan flink wat kosten. Daarom probeert Port of Antwerp-Bruges altijd te achterhalen wie verantwoordelijk is.

“Wanneer we de veroorzaker kennen, betrekken we zo snel mogelijk diens verzekeraar,” zegt Quinten, incident management officer. “Zo vermijden we discussies achteraf en kunnen we onze kosten recupereren.”

Stalen die de port authority officers nemen, zijn vaak cruciaal om de oorzaak te bewijzen. Ze maken het mogelijk om de olie te koppelen aan een specifieke bron. De analyses gebeuren in een erkend laboratorium, zodat de resultaten juridische bewijskracht hebben.

Een team dat blijft leren

Bij complexe incidenten, die soms dagen duren, nemen incident management officers het voortouw. Ze zorgen ervoor dat de haven altijd klaarstaat voor dit soort situaties.

Na elk incident volgt een uitgebreide evaluatie met alle betrokkenen. De lessen worden intern gedeeld en besproken met externe partners.

“Uit elk incident leren we”

“Uit elk incident leren we,” zegt Quinten. “Zo leggen we de lat telkens hoger, van reactietijd tot duurzamere technieken.”

Door opleidingen en innovatieve projecten blijven de teams op de hoogte van de nieuwste methodes, zodat ze efficiënter kunnen werken, met minder afval en minder impact op de havenomgeving.

Oliebestrijding: één doel, één team

Een olievlek opruimen is geen routineklus. Het vraagt expertise, samenwerking en snelheid. Van de eerste melding tot de laatste druppel die verdwijnt, werken tientallen mensen samen aan één doel: een veilige haven, vlotte scheepvaart en een gezonde omgeving.