Mobiele haven
Port of Antwerp-Bruges zoekt naar manieren om meer goederen op een duurzame manier te vervoeren. Om deze modal shift te bereiken, werken we mee aan oplossingen zoals autonome voertuigen. Digitale toepassingen, zoals slim asfalt en een binnenvaartapplicatie, monitoren en verbeteren de verkeerssituatie in en rond de haven.
1. Autonome vaartuigen
Innovatie is een sterke driver om oplossingen te bieden voor de mobiliteitsproblemen: deelsystemen zoals steps, elektrische fietsen, et cetera hebben hun impact bewezen voor personenvervoer. Voor het scheepvaartverkeer kunnen op afstand bediende binnenvaartschepen of kleine autonome bootjes een positief effect hebben op de mobiliteit in de haven.
Geautomatiseerd varen is dé toekomst van de binnenvaart. De vraag naar binnenvaart groeit, zeker in het kader van de modal shift. Een onbemand schip leidt tot belangrijke kostenreducties en biedt een antwoord op de toenemende mobiliteitsproblemen.
Autonome binnenvaartschepen
Zo heeft Seafar een technologie ontwikkeld voor het op afstand bedienen van automatische binnenvaartschepen. Deze wordt reeds toegepast op het estuaire containerschip ‘Deseo’ dat semi-autonoom tussen Zeebrugge en Antwerpen vaart. Uit onderzoek van Universiteit Antwerpen en Port of Antwerp-Bruges is gebleken dat 3D-sonarsensoren met vleermuizen als inspiratie, kunnen helpen bij deze technologie.
Echodrone
De Echodrone is een autonoom peilvaartuig dat verschillende dieptemetingen kan uitvoeren en zo een veilige doorgang garandeert voor de scheepvaart.
Hij kreeg eind 2021 een stevige upgrade met innovatieve technologie. De Echodrone 2.0 is robuuster, kan beter om met verschillende weersomstandigheden en heeft diverse meetapparatuur aan boord zoals een sonar radar.
MAHI
MAHI, een Belgische startup gespecialiseerd in autonome vaartechnologie, voerde in Zeebrugge een geslaagde test uit met hun autonoom vaartuig de ‘Mahificent’. Dat is een USV (Unmanned Surface Vessel) waarmee efficiënter aan haveninspectie en -bewaking gedaan kan worden. De Mahificent wordt vanop afstand bestuurd en heeft een beweegbare camera aan boord.
De technologie biedt verschillende voordelen. In Zeebrugge is het niet economisch haalbaar om een volledig bemand handhavingsvaartuig te laten opereren. De omstandigheden, zeker in de voorhaven waar je eigenlijk op zee zit, zijn er ook anders. Met een USV wordt die haveninspectie én economisch haalbaar én efficiënter waardoor collega’s zich met andere cruciale taken kunnen bezighouden.
Bovendien beschikt het vaartuig over een volledig elektrische aandrijving. Het toont zo het potentieel van schone, maritieme technologie aan: minder vervuilende uitstoot, minder lawaai en een betere energie-efficiëntie.
2. Autonome voertuigen
De haven is ook dé plek voor innovatie rond autonome voertuigen. Het is een voorspelbaar, gecontroleerd domein zonder onverwachte voetgangers of schoolkinderen die oversteken. De ideale leeromgeving voor de technologie én het meest logische startpunt voor commerciële uitrol. Om die uitrol te versnellen wil Port of Antwerp-Bruges enerzijds wegen op het beleid om de versnipperde wetgeving in Europa tegen te gaan, en anderzijds commerciële use cases ontwikkelen die daarna opgeschaald kunnen worden.
Zo is er een Letter of Intent ondertekend met Port of Rotterdam en North Sea Port om autonoom transport binnen de havens én op de tussenliggende wegen samen te organiseren. Alleen al op de corridor Rotterdam – Antwerpen rijden dagelijks zo’n 6500 vrachtwagens. Bij een ander project in het havengebied worden auto’s van Poppy op afstand bestuurd. Die rijden bijvoorbeeld naar werknemers van Boluda zodat zij terug naar hun eigen wagen kunnen rijden. In september 2025 reed een Einride autonome truck als primeur op de openbare weg in het gewone verkeer in het havengebied.
Autonome voertuigen bieden enkele belangrijke voordelen:
- Ze versnellen de modal shift door last-mile verbindingen laagdrempeliger te maken.
- Ze maken nachtlogistiek toegankelijker. Dat zijn minder files en wachttijden overdag.
- De transitie naar autonoom rijden kan de transitie naar elektrisch rijden versterken. De weggevallen chauffeurskost kan de meerprijs van elektrische aandrijving compenseren.
3. Autonome drones
Autonome drones kan je over het algemeen onderverdelen in twee grote categorieën: inspectiedrones en cargodrones.
Inspectiedrones
Inspectiedrones zijn vaak compacte drones, uitgerust met camera's en sensoren, die complexe omgevingen in kaart brengen en analyseren.
Deze drones worden concreet ingezet voor:
- Inspectie van infrastructuur
- Bewaking en monitoring
- Ligplaatsbeheer
- Detectie van olievlekken en drijfvuil
- Situationeel bewustzijn en ondersteuning van veiligheidspartners bij incidenten en branden
Port of Antwerp-Bruges beschikt zelf over een netwerk van autonome drones, die als extra paar ogen de veiligheid in het uitgestrekte havengebied verhogen. De drones stijgen automatisch op, kiezen zelf hun route en landen nadien weer zelfstandig. Vanuit de lucht bieden ze een uniek perspectief, waardoor de havenautoriteit een groot gebied snel en veilig kan beheren, inspecteren en controleren. Het gaat daarbij om BVLOS-vluchten (Beyond Visual Line of Sight), een wereldprimeur op deze schaal.
Cargodrones
Daarnaast zijn er cargodrones, die belangrijke goederen zoals documenten en chemische stalen snel en betrouwbaar vervoeren binnen het havengebied. Bedrijven zoals ADLC transporteren vandaag al chemische stalen binnen de haven met hun drones.
4. Digitale platformen
Een slimme haven is een haven die op elk moment weet wat er gebeurt en weet hoe het scheepvaartverkeer verloopt. Via slimme toepassingen en digitalisering zorgen we ervoor dat relevante data voor iedereen beschikbaar is.
Rivieren en kanalen bieden een natuurlijke snelweg voor transport. Om het volledige potentieel van ons waterwegennet te benutten, moet innovatie worden versneld. Dat kan door onbemand varen met geautomatiseerde schepen.
Haveninformatiesystemen APICS en ZEDIS
Het platform Antwerp Port Information and Control System APICS beheert de opvolging van het scheepvaartverkeer van, naar en in Antwerpen, de sleepbootactiviteiten, de sluisplanning, het ligplaatsenbeheer, de goederenbehandeling, de registratie van gevaarlijke goederen en zoveel meer. Deze data is beschikbaar voor alle havengebruikers en helpt hen om de juiste beslissingen te nemen. Zedis doet hetzelfde in Zeebrugge.
Via verschillende applicaties die gelinkt zijn aan APICS, kunnen:
- Binnenvaartschippers een sluis reserveren, de beschikbare ligplaatsen in real-time raadplegen en hun (ont-)meer bewegingen registreren in APICS.
- Terminals de planning van zeeschepen ingeven en aanpassen in APICS.
Naast APICS hebben de platformen Barge Traffic System (BTS) en Rail Traffic System (RTS) als doel de communicatie tussen de verschillende spelers in de logistieke keten te vereenvoudigen.
FAQ
Slim asfalt
Samen met de Universiteit Antwerpen hebben we nieuwe asfalttypes ontwikkeld die aan de bijzondere omstandigheden in een havenomgeving kunnen weerstaan en de levensduur van zwaarbelaste wegen verlengen. Deze asfalttypes maken deel uit van een groter onderzoek om duurzame weginfrastructuur te ontwikkelen voor een havenomgeving.
Het objectief is om op termijn alle nieuwe wegen in de haven met de nieuwe asfalttypes te bedekken.